دلاوران عاشورایی

متن سخنراني امير قويدل پيرامون «عمليات ثامن‌الائمه»

كار بسيار سخت و بسيار بزرگي در پيش‌رو دارم از يك طرف ارواح پاك شهيدان سه عمليات بزرگ ثامن‌الائمه (ع)، طريق‌القدس و فتح المبين كه شاهد اين برنامه هستند ادا كردن مطالب در حدي كه حق مطلب ادا گردد تا موجبات تكدر روح اين عزيزان فراهم نگردد بسيار سخت است از طرف ديگر طرف صحبت من اساتيد بزرگوار و برجسته دانشگاه‌هاي مملكت هستند از خداي بزرگ مسئلت دارم آنقدر به من توانايي بدهد تا بتوانم رضايت خاطر شماها را هم فراهم نمايم.

متن سخنراني امير قويدل پيرامون «عمليات ثامن‌الائمه»

«عمليات ثامن‌الائمه»
كار بسيار سخت و بسيار بزرگي در پيش‌رو دارم از يك طرف ارواح پاك شهيدان سه عمليات بزرگ ثامن‌الائمه (ع)، طريق‌القدس و فتح المبين كه شاهد اين برنامه هستند ادا كردن مطالب در حدي كه حق مطلب ادا گردد تا موجبات تكدر روح اين عزيزان فراهم نگردد بسيار سخت است از طرف ديگر طرف صحبت من اساتيد بزرگوار و برجسته دانشگاه‌هاي مملكت هستند از خداي بزرگ مسئلت دارم آنقدر به من توانايي بدهد تا بتوانم رضايت خاطر شماها را هم فراهم نمايم.

قرار است در مورد سه عمليات اشاره شده توضيحات لازم را كه شما را در جريان اقدامات و فعاليت‌هاي انجام شده قرار بدهد بيان نمايم البته به سبب محدوديت زمان اجباراً اهم جريانات نبردهاي فوق را بيان خواهم كرد. براي رعايت ترتيب زمان اجرا به ترتيب تقدم از عمليات ثامن‌الائمه (ع) آغاز مي‌كنم:

ابتدا چگونگي حضور دشمن در شمال آبادان كه هدف عمليات ثامن‌الائمه (ع) براي شكست حصر آبادان اجرا شد اجمالاً توضيحاتي مي‌دهم. تهاجم اوليه ارتش عراق براي تصرف خرمشهر از شلمچه آغاز شد زيرا كه محور شلمچه ـ خرمشهر با 17 كيلومتر مسافت نزديكترين و سهل‌الوصول‌ترين محور از كشور عراق به خرمشهر مي‌باشد. مسئولين ارتش عراق با توجه به برتري مطلق توان رزمي نسبي طرفين در اين منطقه، پيش‌بيني كرده بودند ظرف يك روز به كنار خرمشهر خواهند رسيد و در مدت دو يا سه روز خرمشهر را اشغال و با عبور از پل بتني خرمشهر ـ آبادان، جزيره آبادان را هم ظرف چند روز تصرف و در كمتر از يك هفته سران كشور عراق به مهم‌ترين هدف سياسي، نظامي، اقتصادي و اجتماعي كه اشغال سرتاسر كرانه شمالي اروند رود مي‌باشد خواهند رسيد و با فراهم شدن زمينه، تصرف بندر امام خميني و بندر ماهشهر به سهولت مسير و سواحل شمال غربي خليج فارس را در اختيار خواهند گرفت.

در معبر وصولي شلمچه ـ خرمشهر تنها مانع در برابر نيروهاي متجاوز وجود نهر عرايض بود و لذا اگر متجاوزين موفق مي‌شدند پل روي اين نهر را در مسير جاده سالم تصرف نمايند اين مشكل نيز برطرف خواهد شد ضمن اينكه طول اين آبگير كه در حدود شش كيلومتر مي‌باشد از سمت شمال آن قابل دور زدن بوده و با وصول به جاده اهواز ـ خرمشهر پيشروي از سمت شمال به طرف خرمشهر محدوديتي ايجاد نمي‌نمايد.

مقاومت سرسختانه مدافعين ايران اسلامي در پاسگاه‌هاي مرزي براي متجاوزين بعثي غير قابل تصور بود و لذا نيروهاي عراقي در بعدازظهر روز دوم مهرماه پس از تصرف پاسگاه‌هاي مرزي شملچه و حدود براي تسريع در تصرف خرمشهر ضمن ادامه تلاش آفندي در محور شلمچه ـ خرمشهر نيروي قابل ملاحظه‌اي را از طريق شمال آبگير عرايض به طرف جاده اهواز ـ خرمشهر اعزام كه يك ستون به سمت شمال به طرف اهواز و ستون ديگري به سمت جنوب به طرف خرمشهر تغيير مسير دادند بدين ترتيب خرمشهر از غرب و شمال مورد هجوم قرار گرفت در حالي كه از سمت جنوب نيز از سواحل جنوبي اروندرود آتش‌هاي شديد توپخانه و خمپاره‌انداز بر خرمشهر و آبادان فرو مي‌ريخت تلاش آفندي دشمن از غرب و شمال توأم با آتش‌هاي سنگين و مداوم توپخانه و خمپاره‌انداز از سه سمت و بمباران‌هاي هوايي براي تصرف سريع خرمشهر، در اثر ايثار و فداكاري رزمندگان ايران اسلامي بي‌ثمر گرديد و سرانجام يكي از روزهاي بحراني جنگ، يعني 19 مهرماه فرار رسيد روزي كه نيروهاي متجاوز عراقي در تاريكي شب 18 به 19 مهر ماه در مارد كه در 20 كيلومتري شمال آبادان قرار دارد و سواحل نزديك و دور رودخانه كارون در اين محل براي احداث پل مناسب و نزديكترين و مناسب‌ترين مسير را از رودخانه كارون تا اهواز ـ آبادان دارد پل تجهيزاتي از نوع پي‌ام‌پي روي كارون احداث كردند و نيروهاي عبور كننده از طريق جاده خاكي به جاده اسفالته اهواز ـ آبادان رسيدند.

دشمن در همان شب با عبور حدود 80 دستگاه تانك سرپلي را در شرق كارون به مساحت 150 كيلومتر مربع در شمال آبادان تصرف و جاده‌هاي اصلي اهواز ـ آبادان و آبادان ـ ماهشهر را قطع و مرحله جديدي در جنگ آغاز گرديد و اشغال جزيره آبادان قريب‌الوقوع و تهديد بندر امام خميني و بندر ماهشهر قعطي شد زيرا به علت كمبود نيرو و فراهم نبودن امكانات جهت جلوگيري از عبور دشمن از رودخانه كارون و يا متوقف ساختن عمليات عبور متجاوز اقدام مؤثري به عمل نيامد گفتني است كه كليه مردان آبادي مارد و اطراف آن توسط عراقي‌ها به اسارت گرفته شدند اين اطلاعات بوسيله افراد محلي كه توانسته بودند از منطقه اشغالي فرار نمايند كسب گرديد و سرانجام در بازجويي از يك سروان اسير عراقي در نبرد پادگان دژ خرمشهر تأييد گرديد به هر حال نيروهاي دشمن سرپل اشغالي را به سمت جنوب براي وصول به بهمنشير و با اشغال آبادي سلمانيه در شمال توسعه و در سرپل اشغالي به عرض حدود 20 كيلومتر و عمق حدود 10 كيلومتر مواضع پدافندي را آرايش و مستقر گرديدند.

در حاليكه در بيستم مهر ماه نيروهاي دشمن  مستقر در سر پل به پيشروي به سمت جنوب براي وصول به رودخانه بهمنشير ادامه مي‌دادند و لحظه به لحظه اشغال آبادان كه خود به خود سقوط خرمشهر را نيز تسهيل و فراهم مي‌نمود نزديكتر مي‌شدند فرمان تاريخي امام راحل در مورد شكستن حصر آبادان صادر شد و نيروهاي مردمي از اقصي نقاط كشور به سوي خوزستان سرازير شدند. در بعدازظهر روز بيست و دوم مهر ماه نيروهاي دشمن به دو كيلومتري شمال آبادان رسيدند و سقوط خرمشهر و آبادان قريب‌الوقوع گرديد. جالب توجه است كه در آن شرايط حساس و خطرناك فرمانده نيروي زميني ارتش از چند روز قبل تصميم گرفته بود به وسيله لشكر 21 حمزه كه به سبب عدم وصول قسمتي از يگان‌هاي پشتيباني رزمي و پشتيباني خدمات رزمي آمادگي لازم را براي اجراي آفند نداشت در روز بيست و سوم مهر ماه براي تصرف ارتفاعات علي گره زد و ابوصليبي خات تك نمايد. من در آن تاريخ جانشين عملياتي لشكر 21 حمزه بودم و لذا از ايده و تفكر فرمانده نيروي زميني اطلاعي نداشتم، آيا فرمانده نيروي زميني اهميت منطقه دزفول ـ شوش را به سبب نزديكي به گلوگاه حياتي استان خوزستان در پل حسينيه ارجح‌تر از سقوط خرمشهر و آبادان مي‌دانست و يا چون مسئوليت منطقه اروند به عهده ايشان نبود از اختصاص نيروي در اختيار و در دسترس امتناع مي‌ورزيد.

«خداي مي‌داند» به هر حال نيروي زميني به لشكر 77 پياده در مشهد دستور داد يك گردان پياده با يك گروهان تانك و يك آتشبار 105 ميليمتري سريعاً به اهواز اعزام تا براي دفاع از آبادان به كار گرفته شود.
اين گردان پياده همان گرداني است كه در نجات آبادان سرنوشت‌ سازترين نقش را ايفا نمود كه در ادامه سخن توضيحات بيشتر داده خواهد شد.

در روز بيست و سوم مهر ماه نيروي هوايي ضربه كاري و مهلكي به نيروهاي عراقي در سر پل شرق كارون وارد و رزمندگان اسلام با حداقل امكانات موجود نه تنها پيشروي دشمن را براي ورود به آبادان سد نمودند بلكه نيروهاي عراقي را به شمال محور آبادان ـ ماهشهر عقب راندند بالاخره اولين گردان سازمان يافته نيروي زميني پس از عمليات آفندي ناموفق لشكر 21 پياده حمزه از لشكر مزبور در 28 مهر ماه در منطقه ماهشهر ـ آبادان مستقر شد ضمن اينكه عناصري از ژاندارمري، تكاوران دريايي و نيروهاي مردمي نيز وارد اين منطقه شدند و فرماندهي اروند كه به عهده فرمانده ژاندارمري وقت واگذار شده بود با سازماندهي ستاد خود در  29 مهر ماه در ماهشهر كنترل منطقه را به عهده گرفت.

به نظر مي‌رسد نامبرده با توجه به وضعيت نامطلوب خرمشهر تمركز تلاش را با امكانات موجود براي دفاع  از آبادان و ماهشهر فعال نمود. اولين ابتكار و خلاقيت فرمانده جديد اروند به منظور سلب ابتكار عمل از دشمن و كسب زمان براي وصول نيروهاي كمكي و سازماندهي پدافند براي حفظ آبادان، در اجراي يك عمليات آفندي دنبال گرديد و لذا شايعه عمليات آفندي نيروهاي ايراني، دشمن را وادار نمود كه موقتاً از ادامه پيشروي صرف‌نظر نمايد. بالاخره در روز سوم آبان ماه با گردان اعزامي از لشكر 21 حمزه و يك گردان ژاندارمري و 17 دستگاه تانك ام ـ 47 بازسازي شده در كارخانجات مسجد سليمان كه خدمه آن از يگان زرهي مستقر در شهرستان مرند آذربايجان شرقي سازماندهي مي‌شود و قسمتي از نيروهاي مردمي عمليات آفندي به نيرويي در حدود 15 گردان دشمن اجرا مي‌گردد گرچه نتيجه عمليات آفندي از قبل هم براي فرمانده اورند كاملاً مشخص بود ولي ايجاد وقفه در تلاش آفندي دشمن موجب مي‌گردد روز ششم و هفتم آبان ماه گردان پياده اعزامي از مشهد و نيروهاي داوطلب مردمي از شهرهاي مختلف وارد آبادان شدند و وضعيت پدافندي اتخاذ نمودند. در بعدازظهر روز هشتم آبان ماه متجاوز با توسعه سر پل و ادامه پيشروي به سمت آبادان به سواحل شمالي رودخانه بهمنشير مي‌رسد و در حدود 15 كيلومتر از ساحل شمالي رودخانه را تحت كنترل خود درآورده و شهر آبادان عملاً در محاصره كامل قرار مي‌گيرد و بالاخره در شب هشتم به نهم آبان ماه در منطقه‌اي به نام ذوالفقاري روي بهمنشير پل شناور احداث و با عبور دادن دو گردان پياده از طريق نخلستان‌ها وارد جزيره آبادان شده و به جاده آبادان ـ خسروآباد مي‌رسد.

در ساعت 0830 روز نهم آبان ماه رزمندگان ايران اسلامي از تمام اقشار مختلف با محوريت گردان پياده اعزامي از لشكر 77 پياده به نيروهاي نفوذ يافته دشمن هجوم و در يك نبرد تن به تن و خونين نيروهاي متجاوز را منهدم ساخته پل احداثي دشمن را تخريب و 130 نفر از نيروهاي عراقي را اسير و 17 دستگاه وسايل سنگين مهندسي، نفربر و خودرو را به  غنيمت گرفته و نيروهاي دشمن را تا چهار كيلومتري شمال بهمنشير عقب راندند و روياي تصرف آبادان براي صدام و صداميان به افسانه‌ها پيوست و فرماندهي اروند مواضع پدافندي را در اطراف نيم دايره سرپل دشمن از سلمانيه در شمال، شادگان در شرق و شمال بهمنشير در جنوب آرايش و مستقر گرديد.
 
لازم به توضيح است كه تفكر تصرف آبادان از ذهن سران كشور عراق خارج نشده بود برابر اسناد و مدارك اغتنامي متجاوز پس از زمينگير شدن در سر تا سر جبهه‌ها (26 آبانماه 1359) براي تصرف آبادان لشكر 7 پياده و تيپ 32 نيروي مخصوص را از سپاههاي 1 و 2 منفك و با تكميل سازمان آنها مبادرت به تمرين‌هاي فشرده در زمين مشابهي در منطقه المسيب استان كربلا نمود در ارديبهشت‌ماه سال 1360 اين يگانها آمادگي لازم را براي اجراي مأموريت آفندي براي تصرف آبادان كسب كرده بودند كه با شروع تك‌هاي محدود رزمندگان اسلام در صحنه‌هاي عمليات خوزستان و كرمانشاه اجباراً اين نيروها در ساير مناطق به كار گرفته شدند و تصرف آبادان منتفي گرديد.


  بر مبناي تصميمات متخذه مقرر گرديد كه مسئوليت صحنه عمليات خوزستان از جمله منطقه اروند به فرمانده نيروي زميني واگذار شود و لذا به دستور ايشان باقيمانده لشكر 77 در28 اسفندماه 1359 در ماهشهر مستقر و از نهم فروردين‌ماه 1360 مسئوليت منطقه آبادان – ماهشهر را بعهده گرفت از اقدامات مهمي كه گردان مهندسي لشكر 77 پياده و جهاد سازندگي استان فارس انجام دادند احداث جاده ارتباطي از آبادي ابوشانك واقع در حاشيه بهمنشير تا حوالي سه راهي شادگان بود كه به جاده آبادان- ماهشهر وصل و به نام جاده وحدت نامگذاري شد و با احداث اين جاده محاصره زميني آبادان منتفي گرديد.


عمليات آفندي در اولين سال دفاع مقدس
در طول يك سالي كه نيروهاي عراقي در شرق كارون مستقر شده بودند رزمندگان اسلام تك‌هاي محدود و نيمه گسترده‌اي را طراحي و اجرا نمودند كه برخي از آنها ناموفق و تعدادي از آنها از موفقيت نسبي و يا كامل برخوردار بودند و لذا اجمالاً آنها را بررسي مي‌كنيم
1-  عمليات آفندي 3/8/59 كه در صفحات قبل تشريح گرديد گر چه اين عمليات به سبب عدم تناسب توان رزمي نسبي طرفين ناموفق بود و 210 نفر تلفات رزمي (9 نفر شهيد، 54 نفر مجروح و 147 نفر مفقود) و 15 تانك از 17 تانك منهدم گرديد ولي سلب ابتكار عمل از دشمن، كسب زمان براي وصول يگانهاي كمكي و قبول مسئوليت و نشان دادن ايثار و فداكاري از دست‌آوردهاي ارزشمند اين عمليات بود.

2-  پاتك موفقيت‌آميز رزمندگان اسلام در 9/8/59 و نجات آبادان كه تشريح گرديد.

3-  عمليات آفندي توكل در 20/10/1359 با وجود اينكه از نظر عوامل فيزيكي توان رزمي برتري مطلق با نيروهاي دشمن بود (حدود شش گردان خودي و بيش از 25 گردان درگير و تقويتي دشمن) و دشمن از امتياز زمين منطقه بسبب استقرار در مواضع آرايش شده پدافندي در سرپل شرق كارون برخوردار بود. فرمانده اروند بنا به درخواست مسئولين كشور با زير پا گذاشتن اصول شناخته شده قبول مسئوليت نموده و تك نمود. و رزمندگان اسلام گر چه موفقيتي كسب ننمودند ولي با تقديم 67 نفر شهيد و 295 نفر مجروح و 152 نفر اسير و مفقودالاثر تعهد خود را در اجراي دستور مقامات بالا به جمهوري اسلامي ايران نشان دادند.
4-  تك محدود در 25 ارديبهشت‌ماه 1360 در شمال بهمنشير در منطقه ميدان تير آبادان (تپه‌هاي مدن) توسط يگانهايي از لشكر 77 پياده و سپاه پاسداران انقلاب اسلامي كه با موفقيت انجام شد در اين عمليات 85 نفر از نيروهاي دشمن اسير و تعداد كثيري از نفرات دشمن كشته و مجروح و 10 دستگاه تانك و نفربر دشمن منهدم گرديد تلفات ارتش و سپاه پاسداران و نيروهاي مردمي جمعاً 17 نفر شهيد و 38 نفر مجروح بود.

5-  عمليات آفندي فرمانده كل قوا در 21 خردادماه 1360.
با عزل بني‌صدر در 20خردادماه 1360 تحول اساسي در نحوه مديريت جنگ و هماهنگي بين دو ارگان ارتش و سپاه پاسداران بوجود آمد و اولين ثمره آن عمليات آفندي محدود در جنوب دارخوين بود اين عمليات توسط نيروهاي سپاه پاسداران به مرحله اجرا درآمد و پيشروي تا عمق سه كيلومتري خطوط پدافندي دشمن ادامه داشت و در شمال مارد به نزديكي پل احداثي دشمن رسيدند در اين عمليات بيش از 200 نفر از نيروهاي دشمن به اسارت درآمدند و تعداد 15 تانك و نفربر منهدم و  پنج دستگاه تانك به غنيمت گرفته شد و با كمك گردان تانك لشكر 77 و پشتيباني آتش توپخانه، پاتك دشمن دفع گرديد و هدف تصرفي حفظ و نگهداري شد و لذا تسهيلات لازم براي دسترسي به پل دشمن در عمليات بعدي فراهم گرديد.

انتخاب محل عمليات ثامن‌الائمه (ع)
فرمان قاطع امام راحل براي رزمندگان اسلام تكليف را روشن كرده بود گر چه تلاشهاي گسترده‌اي در همين راستا انجام گرفت و چندين عمليات آفندي محدود موفق و ناموفق اجرا گرديد ولي براي اجراي كامل و موفقيت‌آميز آن و شكست كامل حصر آبادان ضرورت داشت با تأمين نيروهاي مورد نياز متناسب با گسترش و تركيب نيروهاي دشمن و زمين منطقه عمليات اصول و قواعد اساسي رزم رعايت مي‌گرديد و هنگاميكه در اواخر خردادماه 1360 اين امكان فراهم گرديد طرحريزي براي اجراي عمليات در اين منطقه توسط لشكر 77 پياده خراسان و سپاه پاسداران انقلاب اسلامي آغاز گرديد. دو ارگان طرح عمليات ثامن‌الائمه (ع) را تهيه و در 15 شهريورماه 1360 صادر و يگانها آماده اجراي عمليات شدند.

ماموريت و اهداف عمليات ثامن‌الائمه(ع)
انهدام نيروهاي دشمن در سر پل شرق كارون و شكست حصر آبادان
استعداد و گسترش نيروهاي دشمن در منطقه عمليات 
يك لشكر تقويت شده دشمن شامل 15 گردان مانوري در شرق كارون و در حدود يك لشكر تقويت شده بصورت يگان تقويتي و احتياط در غرب كارون كه در حداقل زمان ممكن قادر بودند با بهره‌برداري از پل‌هاي تجهيزاتي از رودخانه كارون عبور و در شرق كارون وارد عمل شوند.

تركيب نيروهاي خودي (رزمندگان ايران اسلامي)
لشكر 77 پياده تقويت شده جمعاً 15 گردان و سپاه پاسداران انقلاب اسلامي 15 گردان كه با 7 گردان توپخانه از نيروي زميني ارتش پشتيباني مي‌شدند ضمن اينكه هوانيروز و نيروي هوايي نيز رزمندگان اسلام را از هوا پشتيباني مي‌نمودند.

طرح مانور و سازماندهي نيروها
يگانهاي مانوري در 5 قرارگاه سازماندهي شدند.
-  تيپ 1 شامل سه گردان پياده و تانك از ارتش و 6 گردان از سپاه پاسداران براي اجراي عمليات در شمال رودخانه بهمنشير در منطقه ذوالفقاريه بمنظور انهدام نيروهاي دشمن.
-  تيپ 2 شامل سه گردان پياده وتانك از ارتش و 4 گردان از سپاه پاسداران در فياضيه در حاشيه رودخانه كارون بمنظور پيشروي از جنوب به شمال براي انهدام نيروهاي دشمن و تصرف پل حفار.
-  تيپ 3 با سه گردان پياده و تانك از ارتش و 5 گردان از سپاه پاسداران در سلمانيه در حاشيه رودخانه كارون بمنظور پيشروي از شمال به جنوب براي تصرف پل مارد (قصبه)
-  دو گردان از ارتش بين دارخوين و سلمانيه در شمال منطقه تيپ 3 براي تأمين منطقه شرق كارون و جلوگيري از تهديد عقبه يگانهاي تيپ 3 پياده توسط دشمن.
-  چهار گردان از ارتش احتياط منطقه به دنبال تيپ‌هاي عمل‌كننده.

هدايت عمليات ثامن‌الائمه (ع)
تك در ساعت يك دقيقه بعداز نيمه شب روز پنجم مهرماه سال 1360در نهايت غافلگيري آغاز گرديد. با كشف تك در ساعت يك و پانزده دقيقه بعد از نيمه شب درگيري در زير آتش سنگين توپخانه طرفين ادامه پيدا كرد. آتش توپخانه بر روي پل‌هاي قصبه (مارد) در شمال و حفار در جنوب براي بستن راه فرار نيروهاي دشمن از شرق كارون و جلوگيري از وارد عمل شدن نيروهاي احتياط دشمن از غرب كارون براي كمك به يگانهاي درگير دشمن متمركز گرديده بود. با ابتكار يكي از برادران سپاه پاسداران مواد نفتي از دارخوين به رودخانه كارون هدايت شد و در ساعت سه بامداد با آتش زدن آن جنبه‌هاي مثبت و منفي ايجاد گرديد دود منطقه را فرا گرفت و قرارگاه هدايت كننده تيپ 3 در شمال منطقه مجبور به ترك محل و جابجايي گرديد ولي از طرف ديگر امكان استفاده دشمن از پل مارد براي تردد به غرب و شرق رودخانه منتفي و هواپيماهاي دشمن در سپيده‌دم به سبب دود فضاي منطقه نتوانستند از يگانهاي عمل‌كننده خود پشتياني مؤثر بعمل آورند، در ساعت 1130 روز پنجم مهرماه پل مارد توسط يگانهاي تيپ 3 تصرف شد، در ساعت 1410 پل حفار توسط يگانهاي تيپ 2 تصرف گرديد. و در ساعت 1600 يگانهاي دو تيپ عمل‌كننده از شمال و جنوب در حاشيه رودخانه عمليات الحاق را انجام دادند. در ساعت 1800 كليه اهداف پيش‌بيني شده در شرق كارون توسط يگانهاي عمل‌كننده تصرف و پاكسازي منطقه آغاز گرديد. از سپيده‌دم روز ششم مهرماه اهم تلاشها براي پاكسازي منطقه و آمادگي براي مقابله با پاتكهاي دشمن متمركز گرديد و حتي پيش‌بيني اقدامات حفاظتي در صورت كاربرد عوامل شيميايي توسط دشمن بعمل آمد.


نيروي هوائي از ساعت 1100 روز ششم مهرماه چندين بار نيروهاي احتياط دشمن را در غرب كارون بمباران نمودند در ساعت1800 روز ششم مهرماه قبل از پايان روشنايي منطقه شرق كارون بطور كامل پاكسازي گرديد و در ساعت 0700 روز هفتم مهرماه دشمن شكست خورده مبادرت به انفجار پل حفار در جنوب منطقه نمود و بدين ترتيب با تخريب پل‌هاي موجود ارتباط غرب و شرق كارون بطور كامل قطع و عمليات ثامن‌الائمه (ع) با پيروزي مطلق رزمندگان اسلام خاتمه و حصر آبادان شكسته شد.

دست‌آوردهاي عمليات ثامن‌الائمه (ع)
آزادسازي بيش از 150 كيلومتر مربع از سرزمين‌هاي اشغالي، اسارت 1700 نفر و كشته و زخمي شدن شماري از نيروهاي دشمن، به غنيمت گرفتن 180 دستگاه تانك و نفربر 300 دستگاه خودرو چرخدار از انواع مختلف و 10 دستگاه وسايل سنگين مهندسي، خارج شدن آبادان از محاصره يك ساله، افزايش روحيه آفندي در پرسنل خودي و سرآغاز پيروزي و  خلق حماسه‌هاي ديگر چون طريق‌القدس، فتح‌المبين و بيت‌المقدس و ...

بازتابهاي عمليات
فراتر از بازتابهاي جهاني (منطقه‌اي و فرا منطقه‌اي) فقط به پاسخ امام راحل به تلگرام فرماندهان نظامي اكتفا مي‌كنم:
«اين جانب اين پيروزي بزرگ را به فرماندهان به تمامي نيروهاي مسلح و به سربازان ارجمند و سپاهيان نيرومند تبريك مي‌گويم. اميد است اين سرافرازيها كه براي اسلام و ميهن فراهم مي‌كنند منظور نظر مبارك ولي ا... الاعظم بقيه‌ا... ارواحنا الفدا باشد و آخرين پيروزمندي را كه براي بيرون راندن نيروهاي متجاوز از سرزمين‌هاي ميهن‌مان است ملت شريف به زودي مشاهده كند اينجانب به اسم ملت بزرگ ايران از رزمندگان دلير ارتش و سپاه و ديگر قواي مسلح امير هم ا... تعالي تقدير و تشكر مي‌كنم و از خداوند متعال توفيق نصرت و عظمت اسلام و مسلمين و بخصوص نيروهاي مسلح اسلامي را خواستارم.»
   

موضوع: دفاع مقدس
نويسنده: امير موسوي‌قويدل
1387/09/09تاريخ انتشار:
منبع: امير موسوي‌قويدل
فرستنده: دبير سايت
پيوند مرتبط: براي توضيحات بيشتر اينجا كليك كنيد
بازديد: 5435
امتياز: 0

 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------

شرح عمليات طريق القدس از زبان امير قويدل

پس از اجراي موفقيت‌آميز عمليات ثامن‌الائمه (ع) و آزاد شدن سر پل اشغالي دشمن در شرق كارون گروهي از فرماندهان عالي رتبه نظامي كه براي دادن گزارش مشروح عمليات به امام راحل با هواپيما عازم تهران بودند در اثر سقوط هواپيما در نزديكي تهران به شهادت رسيدند (شهيد فلاحي، شهيد كلاه‌دوز، شهيد فكوري، شهيد جهان‌آرا و شهيد نامجو) و لذا تغييراتي در كادر فرماندهي ارتش بوجود آمد و سرهنگ توپخانه علي صياد شيرازي به فرماندهي نيروي زميني ارتش منصوب گرديد نامبرده در اعلام خط‌مشي عملياتي خود تاكيد نمود كه از اين به بعد انتخاب محل عمليات، طرحريزي و هدايت عمليات با مشاركت سپاه پاسداران انقلاب اسلامي و ارتش خواهد بود

شرح عمليات طريق القدس از زبان امير قويدل

«عمليات طريق‌القدس»
پس از اجراي موفقيت‌آميز عمليات ثامن‌الائمه (ع) و آزاد شدن سر پل اشغالي دشمن در شرق كارون گروهي از فرماندهان عالي رتبه نظامي كه براي دادن گزارش مشروح عمليات به امام راحل با هواپيما عازم تهران بودند در اثر سقوط هواپيما در نزديكي تهران به شهادت رسيدند (شهيد فلاحي، شهيد كلاه‌دوز، شهيد فكوري، شهيد جهان‌آرا و شهيد نامجو) و لذا تغييراتي در كادر فرماندهي ارتش بوجود آمد و سرهنگ توپخانه علي صياد شيرازي به فرماندهي نيروي زميني ارتش منصوب گرديد نامبرده در اعلام خط‌مشي عملياتي خود تاكيد نمود كه از اين به بعد انتخاب محل عمليات، طرحريزي و هدايت عمليات با مشاركت سپاه پاسداران انقلاب اسلامي و ارتش خواهد بود و لذا قرارگاه مقدم نزاجا در جنوب از دزفول به اهواز تغيير مكان ابتدا در كارخانه صنايع فولاد و سپس در زرگان نزديك محل قرارگاه سپاه پاسداران (منتظران شهادت) مستقر گرديد و به دنبال آن قرارگاه مشترك ارتش و سپاه پاسداران تحت عنوان قرارگاه كربلا تشكيل گرديد و اعضاء ستاد از پرسنل منتخب دو ارگان سازماندهي شد. (من ضمن اينكه رئيس ركن سوم قرارگاه مقدم نيروي زميني در جنوب بودم افسر ارشد عمليات ارتش در قرارگاه كربلا را نيز عهده‌دار گرديدم)

انتخاب محل عمليات طريق‌القدس
در صحنه عمليات خوزستان سه جبهه متمايز از هم وجود داشت كه دشمن در روزهاي آغازين تجاوز اشغال نموده بود.
1-  جبهه شمالي: منطقه غرب دزفول - شوش
2-  جبهه مياني: منطقه غرب سوسنگرد و بستان
3-  جبهه جنوبي: منطقه جنوب غربي اهواز و خرمشهر
بر مبناي اصول و قواعد شناخته شده، يگانهاي نظامي براي انجام هرعمليات چهار عامل اساسي را مورد توجه قرار مي‌دهند.

1-  مأموريت: وظيفه يا وظايفي كه بايستي انجام شود.
2-  زمين منطقه عمليات: در رده‌هاي پايين به جنبه‌هاي تاكتيكي زمين توجه مي‌شود ولي در رده‌هاي بالا منطقه عمليات بصورت گسترده و رعايت نكات برجسته و اساسي و مؤثر بررسي مي‌گردد.
3-  تركيب و استعداد نيروهاي دشمن در منطقه عمليات چگونه است.
4-  براي اجراي مأموريت تركيب نيروي خودي چقدر بايد باشد.

1-  مأموريت براي رزمندگان اسلام در هر كدام از سه جبهه استان خوزستان مشخص بود «اجراي تك براي انهدام نيروهاي دشمن و آزاد كردن سرزمين‌هاي اشغالي توسط متجاوز» و لذا براي انتخاب محل عمليات بررسي ساير عوامل ضرورت داشت.

2-  زمين منطقه عمليات:
الف- وسعت كم منطقه عمليات در جبهه شمالي حدود 350 كيلومتر مربع نسبت به جبهه شمالي با وسعت 2400 كيلومتر مربع و جبهه جنوبي با وسعت 5400 كيلومتر مربع مناسب‌تر بود.
ب- در صورت موفقيت با بهره‌برداري از موانع طبيعي (تنگ چزابه، سواحل شرقي هور‌العظيم و كرانه‌هاي شمالي رودخانه نيسان) پدافند با نيروي كمتر ميسر و امكان صرفه‌جويي در قوا براي اجراي عمليات در مناطق وسيع‌تر فراهم مي‌گرديد.
پ- در صورت موفقيت پيوستگي خطوط ارتباطي دشمن در خاك جمهوري اسلامي ايران قطع و دشمن براي جابجائي از جبهه شمالي به جبهه جنوبي و بالعكس ناچار بود با دور زدن مرداب هورالعظيم با طي مسافت طولاني از طريق كشور خود اقدام نمايد.

3- استعداد نيروهاي دشمن
به سبب محدوديت و وسعت كم منطقه عمليات در جبهه مياني نسبت به دو جبهه شمالي و جنوبي قطعاً استعداد نيروي دشمن در اين منطقه كمتر از دو منطقه ديگر مستقر گرديده بود.

4- تركيب نيروي خودي:
در آغاز دومين سال جنگ تحميلي كه رزمندگان اسلام تلاشهاي آفندي گسترده را براي انهدام نيروهاي دشمن و آزاد كردن سرزمينهاي اشغالي در دستور كار خود قرار دادند هنوز در حدود پنجاه درصد استعداد نيروي زميني ارتش و قسمت اعظم نيروهاي سپاه پاسداران و نيروهاي داوطلب مردمي در مناطق آشوب‌زده استانهاي شمال غرب در پايگاهها مستقر و درگير مبارزه با ضدانقلاب بودند و بقيه يگانهاي نيروي زميني ارتش با تثبيت نيروهاي دشمن در صحنه‌هاي عمليات كرمانشاه و خوزستان در خطوط پدافندي مستقر شده بودند و يگانهاي سپاه پاسداران نيز هنوز تشكل سازماني مناسبي نداشتند كه قادر باشند عمليات آفندي گسترده را به تنهائي انجام دهند.
 
گر چه بعد از عمليات موفقيت‌آميز شكست حصر آبادان حضور نيروهاي مردمي در جبهه‌هاي نبرد رونق گرفت و بهره‌گيري از يگانهاي نيروي زميني ارتش مستقر در مواضع پدافندي امكان اجراي عمليات آفندي گسترده را فراهم نمود ولي طراحان قرارگاه كربلا كه در طرح‌ريزي عمليات به اصول شناخته شده رزم توجه داشتند اجراي عمليات در منطقه محدود و درگيري با نيروي كم دشمن را با توجه به امكانات خودي در الويت قرار دادند تا زمينه‌هاي لازم براي اجراي عمليات در مناطق وسيع‌تر فراهم گردد.

در حاليكه اگر احساسي برخورد ميشد آزادسازي خرمشهر يعني عمليات در جبهه وسيع جنوبي نسبت به جبهه شمالي و مياني ارجحيت داشت و در اينصورت در عمل چه پيش مي‌آمد خدا مي‌داند. و لذا با در نظر گرفتن نكات معروضه طراحان قرارگاه كربلا با اتفاق نظر تقدم اجراي عمليات را به جبهه مياني دادند.

چگونگي تجاوز نيروهاي عراقي به دشت آزادگان (جبهه مياني)
در اواخر دهه 40 در بررسي مسائل نظامي و تهديدات احتمالي عراق در منطقه خوزستان تهديد اهواز از غرب يعني معبر حلفائيه، چزابه، سوسنگرد، حميديه و اهواز مورد توجه قرار گرفت و لذا براي كنترل اين معبر پادگان دشت‌آزادگان در 10 كيلومتري شمال حميديه احداث و تيپ 3 لشكر 92 زرهي كه در هفت‌گل بود در اين پادگان مستقر گرديد تا در مواقع اضطراري با استقرار در تنگ چزابه و تپه‌هاي ا...‌اكبر پيشروي دشمن را سد نمايد.

در 20 شهريورماه 1359 لشكر 92 زرهي در اجراي دستور نيروي زميني تيپ‌هاي تابعه را براي كنترل معابر وصولي دشمن اعزام و در همين راستا تيپ 3 لشكر نيز در 21 شهريورماه در مواضع پدافندي چزابه، تپه‌هاي ا...اكبر مستقر گرديد. قبل از آغاز تجاوز با شدت گرفتن درگيري در پاسگاههاي مرزي سوبله و صفريه قسمتي از يگانهاي تيپ از تنگ چزابه و تپه‌هاي ا...اكبر برداشت و بصورت جزء به جزء در دو پاسگاه مزبور و حدفاصل 11 كيلومتري آن دو پاسگاه گسترش يافتند و لذا مواضع پدافندي اصلي تيپ بشدت تضعيف گرديد در حاليكه يگانهاي تيپ به سبب جريانات انقلاب از آمادگي رزمي مناسب نيز برخوردار نبودند.
 
با آغاز آفند عمومي دشمن كه توسط لشكر 9 زرهي عراق در اين منطقه شكل گرفت تيپ با تحمل تلفات از تنگ چزابه به تپه‌هاي ا...اكبر عقب زده شد ولي مقاومت سرسختانه عناصر محدود تيپ و پشتيباني مؤثر يگانهاي توپخانه، هوانيروز و نيروي هوائي موجب گرديد بمدت 18 روز از دست‌يابي دشمن به تپه‌هاي ا...اكبر جلوگيري شود. متجاوز كه از ادامه پيشروي در شمال كرخه از طريق تپه‌هاي ا...اكبر مأيوس شده بود براي دورزدن ارتفاعات ا...اكبر تصميم گرفت وارد بستان شده و از جاده بستان سوسنگرد در جنوب رودخانه كرخه پيشروي را بسمت سوسنگرد و اهواز ادامه دهد. عناصر ژاندارمري و نيروهاي مردمي مستقر در بستان براي جلوگيري از ورود دشمن به شهر، پل بستان را تخريب و با ايثار و فداكاري مانع سقوط بستان شدند ولي متجاوز با نصب دو پل شناور از شمال و غرب وارد شهر بستان شد و در 19 مهر شهر بستان سقوط كرد. دشمن با پيشروي در محور بستان- سوسنگرد نه تنها تلاش مدافعين تپه‌هاي ا...اكبر را كم‌اثر نمود بلكه شهر سوسنگرد را از غرب مورد تهديد قرار داد. علاوه بر اين دشمن قبلاً نيروي جديدي را از طريق نشوه- كوشك- طلايه- جفير بطرف شمال براي تصرف سوسنگر اعزام نموده بود اين نيرو موفق گرديده بود جاده حميديه- سوسنگرد را قطع و در روز هشتم مهرماه از شرق وارد سوسنگرد شود ولي نيروهاي مردمي و نيروهاي شهيد دكتر چمران و يگانهاي ژاندارمري با رشادت غير قابل توصيف در يك نبرد سنگين و تن به تن تلفات سنگيني به دشمن وارد و نيروهاي متجاوز را تا سواحل شمالي كرخه كور وادار به عقب‌نشيني نموده بودند.
 
دشمن با تقويت لشكر 9 زرهي تلاش آفندي را براي تصرف تپه‌هاي ا...اكبر كه هنوز توسط مدافعين حفظ مي‌شد متمركز و بالاخره در 27 مهرماه عناصر باقيمانده تيپ 3 از تپه‌هاي ا...اكبر عقب رانده شدند و پادگان دشت‌آزادگان در خطر سقوط قرار گرفت و شهر سوسنگرد از طريق شمال آن نيز تهديد گرديد ولي عناصر باقيمانده تيپ با پشتيباني يگانهاي توپخانه و هوانيروز و نيروي هوائي پيشروي دشمن را سد و مانع سقوط پادگان و تصرف حميديه توسط دشمن شدند. دشمن اهم تلاش خود را براي تصرف شهر سوسنگرد متمركز نمود و موفق گرديد در 24 آبان‌ماه شهر را بطور كامل محاصره و روز 25 آبانماه از جنوب و شرق وارد شهر شد و جنگ خياباني شديد بين مدافعين شهر و متجاوزين عراقي آغاز گرديد روز 26 آبانماه رزمندگان ايران اسلامي متشكل از تيپ 2 زرهي دزفول، گردان 148 پياده لشكر 77 خراسان، نيروهاي سپاه پاسداران، نيروهاي نامنظم شهيد دكتر چمران حلقه محاصره را از شرق شكسته و وارد شهر شدند و به كمك نيروهاي مردمي داخل شهر متجاوزين بعثي را تار و مار و روياي تصرف سوسنگرد نيز همانند آبادان، دزفول، انديمشك و شوش به افسانه‌ها پيوست و از همين تاريخ پيشروي نيروهاي دشمن در تمام جبهه‌هاي نبرد تثبيت گرديد. 

تلاش آفندي رزمندگان اسلام در اولين سال دفاع مقدس             
از زمان تثبيت دشمن در اين منطقه تا نبرد طريق‌القدس كه بيش از 12 ماه طول كشيد چندين عمل آفندي توسط رزمندگان اسلام بمنظور انهدام نيروهاي دشمن، تصرف عوارض حساس زمين، فرسوده نمودن و از بين بردن ميل جنگجويي در پرسنل دشمن و ايجاد انگيزه آفندي در پرسنل خودي در اين منطقه اجرا شد كه به دو مورد از آنها اشاره مي‌شود:
1- در روز 31 ارديبهشت ماه 1360 رزمندگان اسلام با اجراي يك عمليات آفندي كارساز موفق گرديدند با 9 كيلومتر پيشروي تپه‌هاي ا...اكبر را بطور كامل تصرف نمايند در اين عمليات رزمندگان اسلام با طي يك مسافت 10 كيلومتري مواضع پدافندي دشمن را دور زده و عقبه دشمن را در مواضع اشغالي مورد تهديد قرار داده و همزمان با ايجاد فشار از جبهه تلفات سنگيني را به دشمن وارد و تپه‌هاي ا...اكبر را از وجود عناصر بعثي پاك كردند.

2- در 11/6/60 با اجراي يك تك ديگرتپه سبز در 800 متري مواضع مقدم دشمن تصرف و نگهداري شد كه ديده‌باني مناسبي به خطوط پدافندي دشمن فراهم گرديد.
محدوده منطقه عمليات طريق‌القدس   
از شمال ارتفاعات ميشداغ و تپه‌ ماهورهاي رملي، از شرق تپه‌هاي ا...اكبر از جنوب رودخانه نيسان (از شاخه‌هاي كرخه كور) و از غرب به هورالعظيم و تنگ چزابه.

مأموريت و اهداف عمليات طريق‌القدس
              تك در جبهه مياني (غرب سوسنگرد) بمنظور انهدام نيروهاي دشمن و تصرف تنگ چزابه در شمال رودخانه كرخه، اشغال شهر بستان و وصول به سواحل شرقي هورالعظيم و كرانه‌هاي شمالي رودخانه نيسان (از شاخه‌هاي كرخه كور) و پدافند در امتداد مناطق ياد شده.

استعداد و گسترش نيروهاي دشمن در منطقه
1-  در شمال كرخه دو تيپ و تعدادي يگانهاي ارتش خلقي در خطوط پدافندي و يك تيپ زرهي در احتياط.
2-  در جنوب كرخه دو تيپ و تعدادي يگانهاي ارتش خلقي در خطوط پدافندي و شش تيپ پياده، مكانيزه و زرهي در احتياط.

تركيب نيروهاي خودي
1-  در شمال رودخانه كرخه دو تيپ پياده از سپاه پاسداران و يك تيپ زرهي از ارتش
2-  در جنوب رودخانه كرخه دو تيپ پياده از سپاه پاسداران و دو تيپ زرهي از ارتش و يك تيپ پياده از سپاه و يك تيپ زرهي از ارتش در احتياط اين يگانها با 11 گردان توپخانه پشتيباني مي‌شدند. ضمناً در ادامه عمليات يك تيپ پياده از لشكر 77 پياده خراسان نيز به نيروها اضافه شد.

طرح مانور و سازماندهي نيروها
            دشمن بعد از عقب رانده شدن از تپه‌هاي ا...اكبر از دامنه‌هاي رملي كوه ميشداغ در شمال كرخه خط پدافندي طولاني و پيوسته و مستحكم ايجاد نمود و تا رودخانه كرخه ادامه داد اين خط به خطوط پدافندي جنوب كرخه كه تا رودخانه نيسان ادامه داشت متصل گرديد. از نظر نظامي خط پدافندي دشمن از استحكام مطمئن برخوردار و عبور از اين استحكامات با تلفات و خسارات سنگيني همراه بود. سپاه پاسداران از حدود دو ماه قبل با ايجاد سه پايگاه شناسايي و ديده‌باني (اولي در 7 كيلومتري شمال غربي تپه سبز، پايگاه دوم در 5 كيلومتري پايگاه اول و پايگاه سوم در فاصله 6 كيلومتري پايگاه دوم) ايجاد نمود اين پايگاهها كه بين 5 تا 9 كيلومتر از جناح دشمن فاصله داشتند امكان ديده‌باني و شناسايي را در خطوط مقدم، مياني و عقبه دشمن را فراهم مي‌نمودند.
در طرح‌ريزي عمليات طريق‌القدس تجربيات قبلي مورد توجه قرار گرفت و تلاش گرديد به منظور اجتناب از مواضع مستحكم دشمن حتي‌الامكان از مانور احاطه استفاده تا جناح و عقبه دشمن مورد تهديد قرار گيرد چون در جنوب كرخه اين امكان فراهم نبود تلاشها در منطقه شمال كرخه متمركز گرديد. گر چه نفوذ از مناطق رملي براي رزمندگان سپاه با تحمل دشواريهاي فراوان ميسر بود ولي منطقه براي يگانهاي زرهي و مكانيزه غير قابل عبور بود ضمن اينكه يگانهاي پياده سپاه پاسداران هم براي وصول به عقبه دشمن مي‌بايستي از ديدگاه سوم مسافتي در حدود 20 كيلومتر را طي نمايند در حاليكه طي اين مسافت طولاني در زمين‌هاي نامناسب و در تاريكي شب مشكلاتي فرا‌هم مي‌نمود كه نيروها با وصول به هدف به سبب خستگي، توان نبرد نزديك با دشمن را از دست مي‌دادند. اين مشكل با بكارگيري يك يگان متحرك و ضربتي يعني يك گردان تانك قابل حل بود بشرط اينكه اين گردان قبل از شروع عمليات در پايگاه سوم مستقر شده باشد در حاليكه اعزام اين گردان نيز با اشكالاتي مواجه بود.

1-  گردان تانك چگونه از مناطق غير قابل عبور رملي به ديدگاه سوم برود.
2-  در صورت كشف اين گردان توسط دشمن كليه نيروهاي مردمي و يگان تانك محكوم به فنا و نابودي بودند زيرا نه امكان كمك‌رساني وجود داشت و نه راه عقب‌نشيني مناسب و شكست عمليات قطعي بود ضمناً سپاه پاسداران نيز به اين نتيجه رسيده بود كه براي سهولت حركت، تدارك نيروها و تخليه مجروحين از مناطق رملي مشكلاتي دارند كه بايستي حل شود. ابتدا فكر استفاده از سطحه‌هاي فلزي و قابل اتصال به يكديگر كه براي ساختن فرودگاه موقت در زمين‌هاي سست و باطلاقي براي فرود هلي‌كوپترها بكار ميرود مورد توجه قرار گرفت و اين مسئله در مناطق رملي عقب مورد آزمايش قرار گرفت ولي به سبب تناژ تانكها از هم گسيخته شد و غيرقابل استفاده گرديد ضمن اينكه در صورت قابل بهر‌برداري بودن حداقل 18000 عدد از اين سطحه‌ها مورد نياز بود كه تهيه آن در داخل و خريد آن از خارج مستلزم زمان زيادي بود و لذا تنها راه باقيمانده احداث جاده‌اي از مناطق رملي بود تا مشكلات معروضه حل شود جهاد سازندگي سمنان (مهندس حسن بيگي) مسئوليت احداث جاده را تقبل نمود اين جاده در مدت دو هفته بطول 7 كيلومتر از تپه سبز تا ديدگاه اول احداث گرديد از كيسه‌هاي شني براي مهار تپه‌هاي رملي در كنار جاده استفاده شد و از ديدگاه يكم تا سوم براي مشخص شدن مسير دستكهاي چوبي يا آهني نصب كه فانوس‌هاي كوچكي در شب عمليات به آنها آويخته مي‌شد (شيشه فانوس‌ها در طرف دشمن با رنگ سياه استتار مي‌گرديد) و بدين ترتيب مسيري بطول 16 كيلومتر در فاصله 5 تا 8 كيلومتري جناح شمالي دشمن بوجود آمد و امكان اجراي مانور احاطه‌اي فراهم گرديد و اين كاري بود بس عظيم و خطرناك و پرتلاش كه بعنوان يك اقدام برجسته مهندسي و تاكتيكي ناشي از اراده آهنين رزمندگان اسلام در تاريخ نظامي ميهن اسلامي ما ثبت شده است.

هدايت عمليات طريق‌القدس
  عمليات طريق‌القدس در ساعت 30 دقيقه بامداد روز هشتم آذرماه 1360 آغاز گرديد قبل از آغاز تك باران شروع به باريدن كرد بارش باران به فال نيك گرفته شد زيرا رمل‌ها را سفت، توان نگهباني و ديده‌باني و استفاده از گلوله‌هاي منور را براي دشمن كاهش و از تشنگي نفرات در اثر طي مسير طولاني كاسته مي‌گرديد.
- در حدود ساعت دو و نيم بعد از نيمه شب در شمال منطقه نيروها از ديدگاه اول خط مقدم پدافندي دشمن را (خاكريز عصا شكل) با آنهمه عظمت تصرف كردند.

- در ساعت دو و نيم بعد از نيمه شب نيروها از ديدگاه دوم به توپخانه‌هاي دشمن رسيدند و يگانهاي توپخانه دشمن خاموش گرديد.
- و بالاخره در ساعت شش و نيم صبح يگانها از ديدگاه سوم تنگ چزابه راتصرف و تأمين نمودند يعني در طول 6 ساعت يگانهاي عمل‌كننده در شمال منطقه كليه اهداف خود را بطور كامل تصرف نمودند و حتي پلهاي ابوچلاچ و رميم را كه براي ورود به شهر بستان احداث شده بود بطول سالم نگهداشتند.
- در جنوب كرخه يگانهاي عمل‌كننده بسبب برخورد به خطوط پدافندي مستحكم دشمن هر چند در مناطقي موفق به شكستن خط دشمن شدند و پيشروي محدودي داشتند ولي در اثر مقاومت دشمن امكان ادامه پيشروي ميسر نگرديد.
- براي كمك به اين يگانها به نيروهاي موفق در شمال منطقه مأموريت داده شد كه در روز دوم عمليات در جنوب كرخه شهر بستان را آزاد و منطقه را بين دو رود كرخه و سابله پاكسازي و پل‌هاي سابله راتصرف نمايند در روز نهم آذرماه در حدود ساعت 12 ظهر شهر بستان تصرف و پاكسازي گرديد و متجاوز شهر بستان را بطور وحشيانه بمباران و با توپخانه زير آتش گرفت ولي پاكسازي حدفاصل دو رودخانه كرخه و سابله ميسر نگرديد.
در همين روز پاتك‌هاي دشمن در قسمت جنوب منطقه براي بازپس‌گيري مناطق متصرفي رزمندگان اسلام آغاز گرديد كه دفع شد.
- در روز دهم آذرماه (روز سوم عمليات) در شمال كرخه تحكيم و تثبيت اهداف اشغالي در چزابه و تبادل آتش برقرار بود و در جنوب كرخه تداوم پاتك‌هاي دشمن كه همگي دفع گرديد در اين روز شناسايي و پاكسازي منطقه بين دو رودخانه كرخه و سابله ادامه داشت.
- در روز يازدهم آذرماه دشمن ضمن ادامه پاتك در جنوب كرخه در منطقه چزابه هم پاتك نمود كه كليه پاتكها دفع گرديد.

شروع پاتك عراق در سابله
- در ساعت 1940 روز 12 آذرماه پست‌هاي شنود پيامي را كشف كردند كه تيپ 12 زرهي با دريافت نيروهاي كمكي آماده اجراي عمليات است.
- تا ساعت 2350 روز 12 آذرماه مبادله پيامها در جهت حركات يگانها به جلو بود در حاليكه هيچكدام از يگانهاي خودي در سر تا سر صحنه عمليات خوزستان حركتي از دشمن را تائيد نمي‌كردند.
- در همين ساعت اين پيام استراق سمع شد «صدام حسين به شما سلام مي‌رساند و به همه نيروها آفرين مي‌گويد» اين پيام مي‌توانست اسم رمز يك عمليات آفندي باشد.

- تا ساعت 0140 روز 13 مبادله پيامها حاكي از پيشروي يگانهاي عراقي و عبور دو گردان پياده از پل و شروع حركت يگانهاي تانك بود در حاليكه گزارشي از يگانهاي خودي در زمينه فعاليت دشمن دريافت نمي‌شد. گرچه ممكن بود اين پيامها فريبنده و در حقيقت نوعي جنگ الكترونيكي باشد ولي تجزيه و تحليل پرسنل عمليات قرارگاه كربلا حاكي از اين بود كه فعاليت دشمن ممكن است در منطقه سابله باشد كه هنوز توسط يگانهاي خودي اشغال نشده است و دشمن ممكن است با عبور از پل سابله سر پلي را بوسيله يگانهاي پياده در شمال رودخانه سابله اشغال و سپس يگانهاي زرهي با استفاده از سرپل بسمت شمال بطرف بستان پيشروي و ضمن تصرف مجدد شهر بستان تنگ چزابه را از عقب تهديد نمايد و كليه موفقيتهاي ما را در شمال كرخه خنثي نمايد لذا در يك اقدام پيشگيرانه دستور داده شد عناصري از يگانهاي شمال كرخه بطرف رودخانه سابله حركت و به يگانهاي جنوب سابله هم دستور داده شد كه يك يگان از پل نظامي در شرق پل سابله عبور و سواحل شمالي رودخانه سابله را بررسي و كنترل و پل بتني سابله را توام با مناطق اطراف آن زير آتش سنگين توپخانه قرار دهد.
- در حاليكه عبور تانكهاي عراقي از پل سابله در ساعت چهار بعد از نيمه شب سيزدهم آذرماه جريان داشت درگيري شديدي بين نيروهاي طرفين آغازو با انهدام تعدادي از تانكها و نفربرهاي عراقي پيشروي متجاوز سد گرديد.

- در ساعت شش و نيم صبح روز سيزدهم آذر با انهدام يك تانك روي پل سابله و تصادف چند تانك و نفربر در حوالي پل عبور و مرور قطع گرديد.
- پرسنل دو گردان پياده عراقي بطور كامل كشته يا اسير و تعداد كثيري تانك و نفربر دشمن منهدم و تلاش آفندي دشمن در ساعت 10 صبح خاتمه يافت و روياي صدام حسين براي تصرف مجدد بستان به كابوس تبديل شد.
- لاشه دهها تانك و نفربر عراقي در شمال و جنوب و داخل رودخانه سابله تا مدتهاي مديد منظره جالب و عبرت انگيزي از اين نبرد بود.
- در همين روز پل‌هاي رودخانه سابله توسط رزمندگان اسلام تصرف و نيروها در ساحل شمالي آن مستقر شدند.
- آنچه نبايد فراموش گردد ارزش كار پرسنل شنود ارتش و سپاه پاسداران بود كه هوشياري آنان موجبات ناكامي عمليات دشمن را فراهم آورد.
- گر چه قسمت اعظم منطقه عمليات طريق‌القدس تصرف شده بود ولي هنوز 100 كيلومتر مربع در حد فاصل بين دو رودخانه سابله و نيسان در دست دشمن باقيمانده بود و لذا امكان صرفه‌جوئي در قوا كه يكي از اهداف عمليات طريق‌القدس بود ميسر نگرديده بود.
تجمع نيروهاي دشمن در اين منطقه كوچك كه از دو جناح (شمال و شرق) با نيروهاي خودي در تماس بودند و از دو جناح (غرب و جنوب) بموانع آبي هورالعظيم و رودخانه نيسان چسبيده بودند از نظر انهدام يگان‌هاي دشمن هدف مناسبي براي نيروهاي خودي بودند و لذا با تدابيري كه انديشيده شد نيروهاي مناسب فراهم گرديد و طرح عمليات آماده اجرا گرديد ولي دشمن با احساس خطر جدي منطقه را تخليه و عمليات طريق‌القدس در 30 آذرماه سال 1360 خاتمه يافت.

دست‌آوردهاي عمليات طريق‌القدس
  بيش از 200 دستگاه تانك و نفربر، 115 دستگاه وسايل سنگين مهندسي و راه‌سازي سه گردان توپخانه بيش از 400 دستگاه خودرو و مقادير زيادي مهمات و تجهيزات به غنيمت گرفته شد و هزاران نفر از پرسنل دشمن كشته و زخمي و اسير گرديدند.
فرازي از فرمايشات عارفانه امام راحل
  اين است فتح‌الفتوح
من به ملت بزرگ ايران و فرماندهان شجاع قبل از اينكه پيروزي شرافتمندانه و بزرگ خوزستان را تبريك بگويم وجود چنين رزمندگاني كه از دو جبهه معنوي و صوري و ظاهر و باطن از امتحان سرافراز بيرون آمدند تبريك مي‌گويم مبارك باد بر كشور عزيز ايران و بر ملت شريف اين چنين رزمندگاني  قدرتمند و عاشقاني چنين محو جمال ازلي و سربازاني چنين دل‌باخته دوست كه شهادت را آرزوي نهائي خود و جانثاري در راه محبوب را آرمان اصيل خويش مي‌دانند.

موضوع: دفاع مقدس
نويسنده: امير قويدل
1387/09/09تاريخ انتشار:
منبع: امير قويدل
فرستنده: دبيرسايت
پيوند مرتبط: براي توضيحات بيشتر اينجا كليك كنيد
بازديد: 5990
امتياز: 6

 ------------------------------------------------------------------------------------------------------

جزوه درسي استاد: امير موسوي‌قويدل راجع به عمليات فتح‌المبين

با وجود اينكه از نقطه نظر سياسي، نظامي، اقتصادي، اجتماعي و بازتاب‌هاي كشورهاي منطقه و فرامنطقه عمليات در جبهه جنوبي براي آزادسازي خرمشهر از اهميت ويژه‌اي برخوردار بود ولي چون فرماندهان و طراحان قرارگاه كربلا در انتخاب محل بعدي عمليات احساسي برخورد نمي‌كردند بلكه به رعايت اصول و قواعد رزم پايبند بودند لذا تقدم اجراي عمليات بعدي را به دلايل زير به جبهه شمالي يعني منطقه غرب دزفول ــ شوش دادند:

امير موسوي‌قويدل راجع به عمليات فتح‌المبين

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحيم

با وجود اينكه از نقطه نظر سياسي، نظامي، اقتصادي، اجتماعي و بازتاب‌هاي كشورهاي منطقه و فرامنطقه عمليات در جبهه جنوبي براي آزادسازي خرمشهر از اهميت ويژه‌اي برخوردار بود ولي چون فرماندهان و طراحان قرارگاه كربلا در انتخاب محل بعدي عمليات احساسي برخورد نمي‌كردند بلكه به رعايت اصول و قواعد رزم پايبند بودند لذا تقدم اجراي عمليات بعدي را به دلايل زير به جبهه شمالي يعني منطقه غرب دزفول ــ شوش دادند:
1-  به علت وسعت كم منطقه عمليات (2400 كيلومتر مربع) نسبت به جبهه جنوبي (5400 كيلومتر مربع) و استعداد كم نيروهاي دشمن نسبت به منطقه مزبور تأمين نيروي مورد نياز در كوتاه مدت ميسر بود.
2-  در صورت موفقيت و وصول به ارتفاعات تينه و كنترل معابر اجباري آن در منطقه عين خوش، تنگ‌هاي ابوغريب و برقازه پدافند با حداقل نيرو ميسر و صرفه‌جويي در قوا و تمركز نيروي بيشتر در جبهه جنوب فراهم مي‌گرديد.

چگونگي تجاوز نيروهاي عراقي به منطقه غرب دزفول ــ شوش
با آشكار شدن قرائن و شواهد تك قريب‌الوقوع دشمن لشكر 92 زرهي در اجراي دستور نيروي زميني به يگان‌هاي تابعه ابلاغ كرد كه طرح پدافندي حر را اجرا و مواضع پدافندي را در مناطق مربوطه اشغال نمايند و لذا تيپ 2 زرهي در مواضع عين خوش و گردان 283 سوار زرهي تحت عنوان نيروي پوشش لشكر از پاسگاه نهر عنبر تا پاسگاه سميده (در حدود 35 كيلومتر) مستقر شدند و گروه رزمي 37 زرهي شيراز ارتفاعات مرزي را از پاسگاه سميده تا پاسگاه دويرج اشغال نمود و گروه رزمي 138 پياده اعزامي از لشكر 21 حمزه به عنوان احتياط لشكر در تپه‌هاي برقازه مستقر گرديد.
در اولين ساعات بامداد روز اول مهر ماه با هجوم يگان‌هاي متجاوز ناقوس جنگ در مناطق مرزي غرب رودخانه كرخه همزمان با ساير مناطق به صدا درآمد.
لشكر 10 زرهي عراق در معبر شمالي در مسير عين خوش ـ علي‌گره‌زد ـ پل سرخه نادري و عبور از رودخانه كرخه و ادامه پيشروي به طرف شرق به منظور اشغال شهرهاي انديمشك، دزفول، پايگاه هوايي، پادگان تيپ زرهي و تأسيسات آمادي و بستن گلوگاه شمالي استان خوزستان در پل حسينيه ده كيلومتري شمال انديمشك و لشكر 1 مكانيزه در معبر جنوبي در مسير فكه، تپه‌هاي برقازه، تپه‌هاي ابوصليبي خات و عبور از رودخانه كرخه، تصرف شهر شوش و ادامه پيشروي به طرف شرق به منظور بستن جاده انديمشك‌ ـ اهواز و محاصره اهواز از شمال آن.
مدافعين معبر شمالي در شرايط بسيار ناگوار فرماندهي (بعد از كودتاي نوژه يك افسر مخابرات تيپ 2 زرهي دزفول را سرپرستي مي‌كرد) و كاهش شديد آمادگي رزمي در اثر جريانات انقلاب پس از پنج روز مقاومت و كند كردن پيشروي دشمن عقب رانده شدند و نيروهاي دشمن به سواحل غربي رودخانه كرخه رسيدند و عبور و مرور از طريق پل سرخه نادري (تنها راه ارتباطي) قطع گرديد. در اين روز فرمانده جديد تيپ معرفي گرديد. در معبر جنوبي مدافعين موفق شدند پيشروي دشمن را در ارتفاعات برقازه سد نمايند ولي به سبب قطع شدن خطوط تداركاتي يگان‌ها در پل سرخه نادري براي جلوگيري از انهدام نيروهاي خود شبانه مواضع خود را ترك و از طريق گدارهاي رودخانه كرخه در سواحل شرقي رودخانه مستقر شدند ناگفته نماند يگان‌ها در عبور از رودخانه متحمل تلفات و خساراتي ناشي از عمق و شدت جريان آب رودخانه مي‌گرديدند. اسناد اغتنامي كه بعداً به دست آمد دشمن از دلاوري و سرسختي مدافعين معبر جنوبي كه توانستند پيشروي لشكر 1 مكانيزه را متوقف و يك عقب‌نشيني تاكتيكي حساب شده‌اي را به مرحله اجرا درآورند ستايش شده است.
فرمانده نيروي زميني به منظور سلب ابتكار عمل از دشمن به عناصر تيپ 84 خرم‌آباد كه با تهاجم دشمن از مهران عقب‌نشيني و در دشت دهلران مستقر بودند مأموريت داد در بامداد روز ششم مهر ماه در منطقه عين خوش تك نمايد. عناصر تيپ در اجراي اين عمليات پاسگاه‌هاي نهر عنبر و ربوط را تصرف و لذا عقبه متجاوزين را در معبر شمالي مورد تهديد قرار دادند و لذا لشكر 10 زرهي كه آماده عبور از رودخانه كرخه و ادامه پيشروي براي تصرف اهداف خود بود با دريافت خبر فوق از ادامه تك منصرف و تيپ احتياط خود را براي دفع تهديد عقبه به عين خوش اعزام مي‌نمود. توقف متجاوزين عراقي در اين منطقه هر چند موقتي بود زيرا تلاش‌هاي بعدي براي عبور از رودخانه مؤيد آن است ولي براي نيروهاي ايراني فرصت به دست آمده بسيار ارزشمند بود. متجاوز چهار روز متوالي براي عبور از كرخه در امتداد هر دو معبر شمالي و جنوبي تلاش نمود ولي در اثر مقاومت نيروهاي آسيب ديده، آتش توپخانه، هوانيروز و نيروي هوايي از ادامه پيشروي باز ماند. در روزهاي 10 تا 12 مهر با وصول و استقرار يگان‌هايي از لشكرهاي 21 پياده و 16 زرهي در منطقه دزفول حركت عمده‌اي از دشمن مشاهده نشد. در روز 13 مهرماه در اجراي دستور فرمانده نيروي زميني عناصر باقيمانده تيپ 2 زرهي دزفول با زير امر گرفتن عناصر گروه رزمي 37 زرهي و پشتيباني توپخانه، هوانيروز و نيروي هوايي سرپلي به طول 6 و عمق 3 تا 5 كيلومتر در غرب رودخانه كرخه در حوالي پل سرخه نادري تصرف نمودند.
در حالي كه هنوز قسمت اعظم يگان‌هاي لشكر در مسير راه و يا در تهران منتظر حركت بودند در اجراي دستور فرمانده نيروي زميني لشكر 21 حمزه در 23 مهر ماه بدون رعايت اصول آفندي با سه گردان به دو لشكر دشمن تك نمود و لذا موفقيتي حاصل نشد در حالي كه دشمن مي‌توانست تلفات و خسارات سنگيني وارد نمايد ولي با حسن تدبير گروه فرماندهي كه در صحنه نبرد بودند با حداقل تلفات و خسارات از صحنه كار زار خارج شدند البته سلب ابتكار عمل از دشمن و ايجاد وقفه در ادامه تك و وصول و استقرار يگان‌هاي اعزامي به منطقه و سازماندهي و آرايش مواضع پدافندي در فرصت به دست آمده از دست‌آوردهاي ارزشمند اين عمليات بود با برقرار شدن آرامش نسبي در منطقه، متجاوز به منظور تكميل مأموريت اوليه در روز نهم آبان ماه (همزمان با تلاش آفندي در آبادان) با اجراي 105 دقيقه آتش تهيه از ساعت شش بامداد تا هفت بعدازظهر به مدت 13 ساعت مداوم در شش مرحله و هر مرحله با يك يگان تازه نفس تك نمود نبرد تن به تن بارها در طول روز در داخل سنگرها جريان داشت و نهايتاً در اثر مقاومت مدافعين لشكر 21 حمزه متجاوزين با دادن 800 كشته و بيش از 1000 زخمي و تحمل خسارات سنگين شكست را پذيرفتند و در زمين‌هاي آسيب‌پذير و نامناسب زمين‌گير شدند اظهارات اسرا و پناهندگان در اين روز حاكي از اين بود كه فرمانده لشكر 10 زرهي عراق در سخنراني روز قبل اعلام نموده بود كه با قبول 60 درصد تلفات ناهار را در دزفول صرف خواهيم كرد و بدين‌ترتيب نيروهاي دشمن در اين منطقه تثبيت و اين وضع تا عمليات فتح‌المبين ادامه داشت.

تلاش آفندي رزمندگان در اولين سال دفاع مقدس
مسئولين لشكر 21 پياده حمزه كه مسئوليت پدافند در منطقه را به عهده داشتند مي‌دانستند كه سرپل موجود در غرب كرخه به سبب محدوديت فضاي آن آسيب‌پذير و براي بهره‌برداري از آن در عمليات آفندي گسترده آينده جوابگوي تمركزات نمي‌باشد ضمن اينكه تصرف سرپل‌هاي ديگر در غرب كرخه در ساير مناطق نيز براي ايجاد تسهيلات لازم در عمليات آتي ضروري تشخيص داده شد و لذا در شش ماهه اول سال 1360 تك‌هاي محدود به شرح زير به مرحله اجرا درآمد.
1-  تك‌هاي محدود در تپه چشمه در 13 و 15 فروردين ماه و دهم ارديبهشت ماه
2-  تك‌هاي محدود در منطقه شوش
الف ـ شليبه به صورت ادغامي نيروهاي ارتش و سپاه پاسداران در 25 فروردين
ب ـ انگوش و شش به صورت ادغامي در 31 ارديبهشت ماه
3-  تك محدود در تپه 350 در شمال تپه شاوريه به صورت ادغامي در 14 مرداد ماه
4-  تك محدود در كوت كاپون در ارديبهشت ماه و شهريور ماه
لازم به توضيح است كه اكثريت قريب به اتفاق تك‌هاي محدود اجرا شده با موفقيت به انجام رسيد زيرا كه طرح‌ريزي و هدايت هر يك از آنها براساس برآوردهاي منطقي و رعايت اصول عمليات آفندي به مرحله اجرا در مي‌آمد در اجراي اين تك‌ها 260 نفر اسير، بيش از 1000 نفر كشته و تعداد بي‌شماري زخمي و انهدام 60 دستگاه تانك و سرنگوني يك هلي كوپتر به دشمن تحميل شد. هرچند كه دشمن در خاتمه هر عمليات براي بازپس گرفتن سرزمين‌هاي از دست داده پاتك مي‌نمود ولي با دفع پاتك‌ها براي اجتناب از تحمل تلفات بيشتر از تكرار بيش از حد پاتك‌ها خودداري مي‌كرد لذا تا اواسط اسفند ماه سال 1360 اهميت عوارض حساس از دست داده و پي‌آمدهاي تاكتيكي سرپل‌هاي تصرفي در غرب كرخه و توسعه سرپل اوليه تا شمال ارتفاعات منطقه و استقرار نيروها در رقابيه آشكار نشده بود. هنگامي كه گسترش نيروهاي ايراني براي اجراي عمليات فتح‌المبين مشخص شد مسئولين ارتش عراق پي بردند كه نيروهاي ايراني از سه طرف آنها را احاطه كرده‌اند و لذا امكان دسترسي به جناح و جناحين دشمن براي رزمندگان اسلام فراهم كه از آن بهره‌برداري شد.

محدوده منطقه عمليات فتح‌المبين
از شمال به دامنه‌هاي جنوبي ارتفاعات كبير كوه (علي كشت، محله، شاوريه، اسكندر خندان، خرولي و سپتون) از شرق رودخانه كرخه، از جنوب تپه‌هاي رملي لخيضر و دشت چهيلا و از غرب به كوه ميشداغ، تنگ رقابيه، ارتفاعات تينه و منطقه عين خوش محدود مي‌گردد.

مأموريت و اهداف عمليات
رزمندگان اسلام متشكل از سپاه پاسداران و ارتش جمهوري اسلامي ايران به منظور انهدام نيروهاي دشمن در منطقه تك نموده ارتفاعات علي گره زد، عين خوش، ابوصليبي خات، تنگ رقابيه، تنگ ابوغريب و تنگ برقازه را تصرف و سپس در خط ارتفاعات تينه پدافند مي‌نمايند.
استعداد و گسترش نيروهاي دشمن در منطقه
دشمن در امتداد خط تماس نعلي شكل به طول 100 كيلومتر با 25 تيپ پياده، مكانيزه و زرهي در خط و 6 تيپ مكانيزه و زرهي در احتياط پدافند در منطقه را سازماندهي نموده بود اين يگان‌ها با 20 گردان توپخانه پشتيباني مي‌شدند.

استعداد و تركيب نيروهاي خودي
يازده تيپ پياده از سپاه پاسداران (75 گردان) و 9 تيپ پياده و 5 تيپ زرهي از ارتش براي اجراي عمليات سازماندهي شده بودند در اين عمليات 22 گردان توپخانه از ارتش عمليات را پشتيباني مي‌كرد.
سازماندهي نيروهاي خودي براي اجراي عمليات
نيروهاي ارتش و سپاه پاسداران در چهار قرارگاه سازماندهي شدند:
1-  قرارگاه قدس
سه تيپ پياده از سپاه پاسداران، يك تيپ پياده و يك تيپ زرهي از ارتش در شمال غرب براي تصرف عين خوش و تنگ ابوغريب
2-  قرارگاه نصر
دو تيپ پياده از سپاه پاسداران، چهار تيپ پياده و يك تيپ زرهي از ارتش در شمال شرق براي تصرف سه راهي قهوه‌خانه، تپه‌هاي علي گره زد و شاوريه
3-  قرارگاه فجر
سه تيپ پياده از سپاه پاسداران و سه تيپ پياده و دو گردان تانك از ارتش براي تصرف تپه‌هاي ابوصليبي خات
4-  قرارگاه فتح
سه تيپ پياده از سپاه پاسداران، يك تيپ پياده هوابرد و دو تيپ زرهي از ارتش براي تصرف تنگ رقابيه و تنگ برقازه
تلاش‌هاي متجاوز در جهت ايجاد وقفه و يا متوقف نمودن عمليات فتح‌المبين
متجاوز كه در فاصله زماني چند ماه با دو شكست بزرگ توانمندي رزمندگان ايران اسلامي را باور كرده بود مصمم گرديد به هر نحو ممكن از اجراي اين عمليات جلوگيري نمايد و لذا در حالي كه جابجايي يگان‌ها و تمركزات براي اجراي عمليات در جريان بود دشمن با استقرار نيروي كافي و مؤثر در منطقه چزابه از 17/11/60 به مدت 10 روز مداوم هر شب با يك يگان تازه نفس تك نمود بدون ترديد دشمن از اجراي اين عمليات دو هدف را دنبال مي‌كرد:
1-  جلوگيري از تمركزات در جبهه شمالي و كشاندن نيروهاي ايراني به طرف بستان و خنثي نمودن عمليات فتح‌المبين
2-  در صورت امكان با تصرف مجدد شهر بستان حيثيت نظامي خود را احيا نمايد گرچه تلاش آفندي دشمن در اثر فداكاري رزمندگان اسلام دفع و نهايتاً نيروهاي طرفين متخاصم در مناطق قبلي خود مستقر شدند ولي در اجراي عمليات فتح‌المبين وقفه ايجاد گرديد.
دولت عراق اين بار فعاليت‌هاي سياسي را براي انصراف دولت مردان ايران اسلامي آغاز كرد و سازمان‌هاي بين‌المللي و به ويژه سران كنفرانس اسلامي را واسطه قرار داد ولي پاسخ سران كشور ايران به هيئت كنفرانس صلح كه روز دوشنبه 17/12/60 در نخست‌وزيري برگزار گرديد خروج بي‌قيد و شرط، پرداخت غرامت، كيفر متجاوز و برگشت آوارگان عراقي بود اين پاسخ خواسته‌اي نبود كه صدام بتواند قبول كند. لذا مجدداً به اقدام نظامي متوسل شد. اين بار ضمن تقويت خطوط پدافندي در منطقه عمومي دزفول ـ شوش به منظور عقب راندن نيروهاي ايراني از سرپل‌هاي غرب كرخه كه در شش ماهه اول سال 1360 با تصرف عوارض حساس منطقه و توسعه سرپل‌ها نه تنها نيروهاي عراقي را از امتيازات مانع طبيعي رودخانه كرخه در سازماندهي خطوط مقدم پدافندي محروم كرده بودند بلكه جناح و جناحين يگان‌هاي خط مقدم او را آسيب‌پذير و مورد تهديد قرار داده بودند و همچنين براي بر هم زدن سازمان آفندي رزمندگان ايران اسلامي اجراي تك‌هاي مختل كننده‌اي را در دستور كار خود قرار داد و چون تهديد جدي و تلاش اصلي نيروهاي ايراني را در منطقه شوش و رقابيه مي‌دانست لذا در آغاز نيمه شب 29 اسفند ماه 1360 با اجراي آتش سنگين توپخانه با دو تيپ زرهي در منطقه شوش و دو تيپ پياده و زرهي در منطقه رقابيه تك نمود تلاش آفندي دشمن كه تا ساعت دو بعدازظهر همان روز (29 اسفند ماه) ادامه داشت در اثر هوشياري و مقاومت رزمندگان اسلام دفع گرديد و دشمن با جابجا گذاشتن تعداد كثيري كشته و 80 نفر اسير و 7 دستگاه تانك سال در منطقه رقابيه و 950 كشته، 155 نفر اسير و 21 تانك منهدم شده در منطقه شوش صحنه نبرد را ترك و عقب‌نشيني نمود.
تلفات خودي در اين درگيري از لشكر 77 در منطقه شوش 10 نفر شهيد و 27 نفر مجروح و يك نفر اسير و از تيپ 55 هوابرد در منطقه رقابيه 30 نفر شهيد و 180 نفر زخمي بود گر چه تلاش آفندي دشمن بدون اخذ نتيجه پايان يافت ولي مشكلاتي براي يگان‌هاي هر دو قرارگاه فجر و فتح به وجود آورد و بسياري از معابر نفوذي ايجاد شده در ميادين مين دشمن مسدود و امكان اجراي عمليات از يگان‌هاي اين دو قرارگاه سلب گرديد و اجراي به موقع عمليات فتح‌المبين زير سؤال رفت و لذا پس از اخذ رهنمودهاي امام راحل عمليات با 24 ساعت تأخير و بدون شركت قرارگاه فتح اجرا گرديد.

هدايت عمليات فتح‌المبين
عمليات فتح‌المبين در ساعت يك بامداد روز دوم فروردين ماه 1361 آغاز گرديد:
1-  در مرحله اول عمليات قراگاه قدس موفق گرديد تا آغاز روشنايي روز منطقه عين خوش را به طور كامل و قسمتي از سرزمين‌هاي شرق عين خوش را تصرف ولي به سبب طولاني بودن مسير و آغاز روشنايي روز و عكس‌العمل نيروهاي دشمن نتوانست تنگ ابوغريب را تأمين نمايد. در اين مرحله قراگاه نصر موفق گرديد كليه اهداف پيش‌بيني شده را تصرف و كنترل جاده اصلي پاي پل كرخه، سه راهي قهوه‌خانه، علي گره زد را به دست بگيرد ولي پاكسازي منطقه ميسر نگرديد ولي قرارگاه فجر به سبب تحمل تلفات و خسارات در تك مختل كننده دشمن و مستحكم بودن خطوط پدافندي متجاوز در تپه‌هاي ابوصليبي خات گر چه در مناطقي موفق به پيشروي گرديد ولي در اثر مقاومت دشمن در خطوط اوليه مستقر گرديد. نتيجه كلي عمليات در مرحله اول بسيار درخشان بود. مسئولين ارتش عراق كه اجراي عمليات در منطقه عين خوش را بعيد مي‌دانستند به سبب حسن تدبير سلسله مراتب فرماندهي در اختفاء عمليات موجبات غافلگيري دشمن فراهم گرديد و لذا قراگاه قدس با تصرف حساس‌ترين عارضه منطقه يعني عين خوش اصلي‌ترين راه ارتباطي دشمن در شمال منطقه را قطع نمود و پاتك‌هاي دشمن در طول روز اول عمليات در منطقه عين خوش دفع گرديد.

در دومين روز عمليات يعني سوم فروردين ماه از آغاز روشنايي روز پاتك‌هاي دشمن در منطقه عين خوش ادامه يافت ولي موفقيت چنداني نصيب دشمن نگرديد و اما چون ادامه اين وضع خطر سقوط عين خوش را در برداشت لذا قراگاه كربلا به منظور سلب ابتكار عمل از دشمن و جلوگيري از پاتك‌هاي مداوم او اجراي مرحله دوم عمليات را در دستور كار خود قرار داد.
2-  در مرحله دوم عمليات كه در ساعت يك بامداد روز چهارم فروردين ماه اجرا گرديد قسمتي از يگان‌هاي قرارگاه فتح با طي مسافتي بيش از 20 كيلومتر و عبور از تنگ ذليجان در قسمت جنوبي منطقه مواضع مستحكم دشمن را در تنگ رقابيه دور زده و با وصول به عقبه دشمن تنگ رقابيه را تصرف نمودند در اين مرحله قرارگاه نصر كه به وسيله يك تيپ زرهي تقويت شده بود در آغاز روشنايي روز يا قسمتي از يگان‌هاي خود از تپه‌هاي علي گره زد به سمت تنگ ابوغريب پيشروي ولي به سبب درگيري با يگان‌هاي دشمن كه براي تداوم پاتك در حال حركت به سمت عين خوش بودند از ادامه پيشروي باز ماند و نتوانست تنگ ابوغريب را تصرف نمايد. نتيجه كلي عمليات در مرحله دوم حاكي از اين بود كه اتخاذ تدابير اصولي و منطقي در قرارگاه كربلا ابتكار عمل را از دشمن سلب و حاكميت در صحنه نبرد به دست رزمندگان ايران اسلامي افتاد با تصرف تنگ رقابيه تهديد تنگ برقازه معبر اصلي دشمن در جنوب منطقه جدي شد و فرماندهان ارتش عراق از اعزام نيرو به عين خوش منصرف و تلاش خود را براي حفظ معبر جنوبي در برقازه و تپه‌هاي ابوصليبي خات متمركز نمودند. در روزهاي پنجم و شش فروردين ماه عدم تمايل پرسنل دشمن با ادامه نبرد و اشتياق آنها به اسارت و پناهنده شدن آشكار گرديد و عملاً به مرحله اجرا درآمد. در اين روز قرارگاه كربلا طرح‌ريزي‌هاي اصولي را براي تصرف تپه‌هاي ابوصليبي خات از جناح آن انجام و آماده اجرا نمود.
3-  مرحله سوم عمليات فتح‌المبين در ساعت يك بامداد هفتم فروردين ماه آغاز گرديد و در اين مرحله يگان‌هايي از قرارگاه نصر از جناح باز دشمن به عمق مواضع پدافندي او نفوذ و با تصرف تپه‌هاي سايت 4 و 5 و تپه رادار و الحاق با يگان‌هاي فجر يكي از مستحكم‌ترين مواضع دفاعي دشمن شكستند و تپه‌هاي ابوصليبي خات به طور كامل به تصرف رزمندگان اسلام درآمد در حالي كه صدام حسين در صورت تصرف آن تحويل كليد بصره را اعلام نموده بود. با اين پيروزي شيرازه يگان‌هاي ارتش عراق در اين منطقه متلاشي و فرار پرسنل دشمن از منطقه نبرد آغاز شد. با وجود اينكه روز هشتم فروردين ماه براي پاكسازي منطقه و آماده شدن براي تصرف تنگ‌هاي برقازه و ابوغريب در نظر گرفته شده بود ولي افزايش روحيه تهاجمي نيروهاي خودي موجب گرديد كه در روز هشتم فروردين يگان‌ها ضمن پاكسازي منطقه به طرف اهداف نهايي پيشروي به طوريكه قبل از پايان روشنايي روز هشتم فروردين ماه معابر برقازه و ابوغريب را تصرف و خاتمه عمليات فتح‌المبين اعلام گرديد. در اين عمليات 22 گردان توپخانه با شليك بيش از 350 هزار گلوله يگان‌ها را پشتيباني نمودند. همچنين هوانيروز روزانه با 110 فروند هلي‌كوپتر با شليك 27500 گلوله توپ 200 ميليمتري، 200 فروند موشك تاو، 2250 عدد راكت و 11 فروند موشك ماوريك يگان‌ها را پشتيباني نمودند ضمن اينكه 2700 نفر مجروح را تخليه و در حدود 3000 نفر پرسنل را جابجا و 170 تن بار را حمل نمودند. جهاد سازندگي و مهندسي هر دو ارگان ضمن مرمت جاده‌ها و جاده‌سازي براي وصول به تنگ ذليجان و بريدن ارتفاعات صخره‌اي و خاكبرداري وسيع از تپه‌هاي ميشداغ در كوتاه مدت مؤثرترين كمك  را براي يگان‌هاي مانوري به عمل آوردند. نيروي هوايي نيز با حفاظت آسمان منطقه آزادي عمل را براي يگان‌هاي مانوري فراهم و در نبردهاي هوايي 13 فروند هواپيماي دشمن را سرنگون كردند.

دست‌آوردهاي عمليات فتح‌المبين
  آزادسازي 2400 كيلومتر مربع از سرزمين‌هاي اشغالي، اسارت 15450 نفر كه 145 نفر افسر بودند، بيش از 25000 نفر كشته و زخمي، 150 تانك و 170 نفربر، 165 قبضه توپ و 500 خودرو به غنيمت گرفته شد و 360 تانك و 150 نفربر منهدم و 13 هواپيما و سه فروند هلي‌كوپتر سرنگون گرديد، امكان صرفه‌جويي در قوا فراهم، شهرهاي شوش، دزفول و انديمشك از برد توپخانه خارج و با آزاد شدن كليه روستاهاي منطقه تعداد كثيري از آوارگان جنگي به خانه و كاشانه خود برگشتند. قدرت رزمي و روحيه پرسنل دشمن كاهش و روحيه پرسنل خودي افزايش و تمايل مردم براي حضور در جبهه‌ها افزايش يافت.

بازتاب‌هاي سياسي عمليات فتح‌المبين
-  گزارش رويتر در 7/1/1361
«صدام امروز خواستار آتش‌بس و حل و فصل مناقشه با ايران از راه‌هاي صلح‌‌آميز كه حقوق عادلانه تاريخي و قانوني را تضمين كند شد».
-  بي‌بي‌سي
با تأكيد بر پيروزي رزمندگان ايران و سرانجام سقوط صدام را زنگ خطري براي كشورهاي منطقه تلقي نمود.
-  واشنگتن پست و اكثر رسانه‌هاي امريكايي:
دولت امريكا تصور مي‌كرد دولت انقلابي در معرض سقوط قرار دارد ولي امروز ايران با برتري يافتن به نيروهاي عراقي در جبهه جنگ و سركوب چريك‌هاي ضددولتي (منافقين) تهديد بزرگي براي كشورهاي نفت‌خيز خليج‌فارس مي‌باشد.

پيام امام راحل به ملت مسلمان و نيروهاي مسلح در خصوص عمليات فتح‌المبين
  اخبار غرورآفرين جبهه‌هاي نبرد عليه قواي شيطاني را يكي پس از ديگري دريافت نمودم. قلمم قاصر است كه احساسات خويش را ابراز كنم. به قواي مسلح اسلامي كه خدايشان نصرت آخرين را نصيب فرمايد تبريك عرض مي‌كنم. مبارك باد بر شما عزيزان افتخار آفرين، پيروزي بزرگي را كه با ياري ملائكه ا... و نصرت ملكوتي نصيب اسلام و كشور عزيز ايران كشور بقيه‌ا...‌الاعظم ارواحنا الفدا نموديد. رحمت واسعه خداوند بر آن مادران و پدراني كه شما شجاعان نبرد در ميدان كارزار و مجاهدان با نفس در شب‌هاي نوراني را در دامن پاكشان تربيت نمودند. مژده باد به شما جوانان برومند در تحصيل رضاي پروردگار كه از بالاترين سنگرهاي روحاني و جسماني ظاهري و باطني پيروزيد. مبارك باد بر بقيه‌ا...‌ ارواحنا الفدا وجود چنين رزمندگان ارزشمند و مجاهدان في‌سبيل‌ا... كه آبروي اسلام را حفظ و ملت ايران را روسپيد و مجاهدان راه خدا را سرافراز نموديد. ملت بزرگ ايران و فرزندان اسلام به شما سلحشوران، افتخار مي‌كند. آفرين بر شما كه ميهن خود را بر بال ملائكه ا... نشانديد و در ميان ملل جهان سرافراز نموديد. مبارك باد بر ملت چنين جوانان رزمنده‌اي و بر شما چنين ملت قدرداني كه به مجرد فتح و پيروزي توسط رزمندگان به دعا و شادي برخاستيد. اينجانب از دور دست و بازوي قدرتمند شما را كه دست خداوند بالاي آن است مي‌بوسم و بر اين بوسه افتخار مي‌كنم. شما دين خود را به اسلام عزيز و ميهن شريف ادا كرديد و طمع ابرقدرت‌ها و مزدوران آنان را از كشور خود بريديد و سخاوتمندانه در راه شرف و عزت اسلام جهاد كرديد. درود بر فرماندهان بزرگوار، رزمندگان و بر همه مجاهدان راه عظمت كشور و اسلام، و نفرت و لعنت بر منافقان و منحرفاني كه مي‌خواستند يكي از انبارهاي مهمات چنين مجاهداني را به آتش بكشند و غضب و سخط خداوند بر آن خدانشناساني كه با كمك به صدام عفلقي مي‌خواستند او را نجات دهند و شكر بي‌پايان خداوندي را كه توانستيد مفتضحانه نيروهاي كفر را در بارگاه قادر متعال بي‌آبرو و در پيشگاه ملت‌هاي مسلمان منفور نمائيد من از خداي تعالي نصرت نهايي شما عزيزان و شكست مخالفان حق را خواستارم. درود بر شما و رحمت بر شهيدان راه حق و شهداي جبهه نبرد حق عليه باطل و سلام بر عباداله الصالحين.

موضوع: عملياتها
نويسنده: امير قويدل
1387/09/09تاريخ انتشار:
منبع: امير قويدل
فرستنده: دبير سايت
پيوند مرتبط: براي توضيحات بيشتر اينجا كليك كنيد
بازديد: 5831
امتياز: 0